صفحه شخصی عبدالهادی مسعودی

صفحه شخصی عبدالهادی مسعودی

بررسی روایات مهدویت در کتاب کافی



مجموع: ۰

بازدید: ۶۱۵

خبر

بررسی روایات مهدویت در کتاب کافی

ارسال شده در: 19 اردیبهشت 1396 - 21:43 توسط عبدالهادی مسعودی

بسم الله الرحمن الرحیم

 

نشست علمی رسانه ­ای روایات مهدویت در کتاب کافی

 

نشست«روایات مهدویت در کتاب کافی» به مناسبت میلاد باسعادت منجی بشریت حضرت مهدی موعود(عج) از طرف انجمن حدیث حوزه برگزارشد. در این نشست  استاد عبدالهادی مسعودی(رئیس انجمن حدیث حوزه و قائم مقام ریاست دانشگاه قرآن و حدیث) در ابتدای جلسه به آیات ابتدایی سوره مبارکه قصص اشاره کرده و در ارتباط آن با مهدویت گفتند: خداوند برای اینکه ثابت کند زمین را می‌تواند به ارث صالحان برساند، معجزه‌ای ارایه داده و آن بازگرداندن حضرت موسی علیه السلام به دامان مادر خویش است. وی اظهار کرد: خداوند با ذکر این معجزه روشن، تحقق وعده آینده در تحقق حکومت صالحان به رهبری و امامت امام زمان(عج) را ثابت کرده است. و سپس با اشاره به 19 اردیبهشت، روز بزرگداشت شیخ کلینی(ره)، این روز را گرامی داشت و هدف خود را از انتخاب این موضوع،  تقارن این دو مناسب دانست و گفتند:

شیخ کلینی بزرگتر از آن است که در چند خط تعریف شود؛ او یک محدث تمام عیار بود زیرا همه دانش‌های لازم برای روایت را فراگرفته بود؛ ادبیات عرب را در حد یک ادیب عربی فراگرفته بود و در تفسیر و کلام و ... نیز زبردست بود.

در میان کتب اربعه فقط کافی است که به مباحث عقیدتی، اخلاقی و ... مانند زیارت و دعا و ...  و همه مباحث فقه از طهارت و دیات پرداخته است در حالی که کتب اربعه دیگر هر کدام در یک یا چند موضوع بیان شده و ایشان همچنین در قامت یک متکلم تمام عیار ظاهر می‌شود.

ابتکار ایشان در یکی کردن مباحث نبوت و امامت در ذیل عنوان حجت، ابتکار بزرگ و نشان‌دهنده تسلط کلامی او است و وقتی در مباحث فقهی وارد می‌شود کل منشور ارث شیعه را در دو صفحه بیان کرده که نشان می‌دهد چه تسلطی بر این موضوعات دارد. کلینی همچنین در ابواب اخلاقی نیز کاملا یک دوره اخلاق حدیثی را در دید مخاطب می‌گذارد و در سایر مباحث نیز چیره‌دست است.

روایات مهدویت در باب‌های متفرق در کافی بیان شده است . در یکی از این باب‌ها در جلد اول، به تصریح و نص، ائمه را در وجود و امامت امام مهدی(عج) ثابت کرده است زیرا یکی از شبهات پیرامون امام، اصل تولد ایشان بوده است.

عقیده شیعه این است که به دلیل والایی و اعتبار امامت، نمی‌توان تشخیص امام را بر عهده کسی غیر از خدا و حجت‌های خدا گذاشت و باید از امام قبل، نص صریح در امامت امام بعدی داشته باشیم؛ کلینی این باب را در عداد ابواب دیگر آورده و این نصوص را ذکر کرده است.

راه دیگر اثبات امامت، کرامات ایشان است . کلینی که در دوره غیبت صغری می‌زیسته و ۳۱ روایت برای زمینه‌سازی غیبت امام آورده است همچنین در روایات کافی آمده است که در پاسخ به این سؤال که ما چگونه بفهمیم کدام مدعی کاذب است و یا کدام صادق راه آن ارایه کرامات دانسته و این روایات را بیان کرده است.

باب دیگری که کلینی به آن پرداخته است باب کراهت توقیت یا تصریح بر تعیین زمان ظهور است و از این رو گفته‌اند چنین افرادی که برای ظهور وقت تعیین کنند دروغگو هستند لذا این روایات می‌تواند جلوی بسیاری از مدعیان دروغین مهدویت را سد کند.

کلینی همچنین بابی باز کرده است که به احساس روانی ما پاسخ می‌دهد و آن این است که اگر کسی منتظر واقعی و معرفت به امامت و امام زمان داشته باشد دیری و زودی امر فرج به او ضرری نمی‌رساند زیرا منتظر واقعی مانند کسی است که در رکاب حضرت می‌جنگد. در روایت آمده کسی که امام را بشناسد و منتظر واقعی باشد گویی که در خیمه حضرت است .

باب دیگر باب مولد حضرت صاحب‌الامر یعنی زمان و مکان تولد ایشان است؛ کلینی در این باب بیش از ۳۰ روایت ذکر کرده است که از هر امام دیگری بیشتر است و اکثر آن‌ها دلالت بر تولد، پیدایش و تکوین و کرامات آن حضرت دارد.

در روایت آمده که فردی وجوهاتی را نزد امام فرستاد و امام در نامه‌ای که برای او نوشت فرمود ما نمی‌توانیم آن را قبول کنیم زیرا ۴۰۰ درهم مال غیر در آن است؛ و وقتی بررسی کردند دیدند دقیقا همان که امام فرموده درست است بدون اینکه کسی خبری به امام داشته باشد از غیب خبر دادند.

 پدیده استعجال در ظهور این است که خیلی از شیعیان خدمت ائمه می‌رسیدند و سؤال می‌کردند که ظهور کی رخ می‌دهد و گویی انتظار داشتند ظهور در همان اوایل رخ دهد؛ لذا استعجال این است که تسلیم امرالهی باشیم ولی این مسئله مخالف دعا کردن در تعجیل فرج نیست و باید از خدا بخواهیم هر چه زودتر این اتفاق رخ دهد زیرا منفعت ظهور فقط به شیعیان نمی رسد و برای کل هستی برکت دارد و عدالت در کل هستی حکمفرما خواهد شد.

 در روایات آمده است که ما از کنار شما دور نشده‌ایم مگر به جهت نابخردی و ظلم و ستم و کارهای زشت شما بنابراین اگر بخواهیم ائمه دوباره به ما رجوع کنند دوباره باید این چرخه ما به سوی اعمال صالح و محبت و عدالت و انصاف و ... برگردانده و اصلاح شود تا شاهد فراهم شدن مقدمه ظهور باشیم.

سوال:

آیا صحت دارد که گفته می شود بیش از ۳۰۰ آیه قرآن در موضوع مهدویت است صحت دارد و بر فرض صحت چه میزان به صورت مستقیم قابل استناد است؟

جواب:

اکثر آیاتی که در قرآن به «کریمه» مشهور هستند به طور کلی در مورد حجج الهی و اهل بیت هستند که در پژوهشکده تفسیر اهل بیت در کتاب کرائم‌القرآن آورده‌ایم و جایزه رشد را هم گرفته است. در خصوص حضرت، آیاتی تطبیقی بر ایشان و یاران امام داریم که از جمله در سوره قصص، در آیه ۴ این سوره بیان شده است و دال بر این است که امام مهدی غیر از اینکه علوم را به ارث می‌برد زمین را هم به ارث خواهد برد. تعبیر «بقیت الله» در سوره مبارکه هود؛ این تعبیر نیز منطبق بر آن حضرت است و می‌توان به صورت مستقیم این استناد را داشته باشیم. آیات آخر سوره مبارکه فرقان نیز که به ویژگی عبادالرحمان پرداخته به صورت مستقیم به ویژگی یاران و پیروان واقعی آن حضرت اشاره دارد همچنین آیه« الذین ان مکناهم فی الارض قابل تطبیق بر دوره ظهور و امام است.

سوال:

آیا کلینی با نواب خاص امام زمان ملاقات  داشته است؟

جواب:

حیطه کاری نواب، وکالت و جمع‌آوری اموال و رساندن سؤال مردم به امام و توقیعات امام به مردم بوده است و این دو حیطه کاری از یکدیگر جدا است. اداره وکلای زیردست در مناطق مختلف و پوشش دادن امور امام از دیگر کارهای این نواب بوده است ولی کار کلینی در حوزه علمی و حدیثی است لذا نمی‌توان مدعی ارتباط لزومی میان این افراد باشیم ولی چون کلینی در بغداد بود و نواب اربعه نیز در بغداد حضور داشتند احتمال دیدار بسیار زیاد است.

سوال:

آیا کتاب کافی به امام زمان عرضه و تایید شده است؟

جواب:

حجم کافی بزرگتر از آن است که عرضه شود زیرا ۱۶ هزار روایت دارد و انتقال این حجم کاغذ و بررسی و برگرداندن موجب کشف بوده و قطعا این کار امکان‌پذیر نبوده است. وی همچنین با اشاره به برخی ابتکارات کلینی در کافی اظهار کرد: ابتکار بزرگ کلینی در رودر رو قرار دادن باب عقل و جهل، یکی کردن باب نبوت و امامت و ... است.

سوال:

سندیت کتاب کافی در چه حد است؟

جواب:

آنچه ما را به کافی مطمئن می‌کند نقل علما در قرن ۴ به بعد از ایشان است و در هر کتاب حدیثی و کلامی و حتی تاریخی می‌بینیم از کافی روایت نقل شده است و این بزرگترین ادله وجود کافی و اقبال به آن است و همه فهرست‌نگاران شیعه و سنی از کافی با اجزاء آن نام برده‌اند. البته نباید انتظار داشته باشیم که نسخه خطی ز کافی باقی مانده باشد زیرا با حمله مغولان و آتش سوزی‌های رخ داده در کتابخانه های شیعه و کمبودهای دوره وی ممکن نبوده است اما این مسئله دلیل بر عدم سندیت نیست. در مورد روضه نیز با توجه به نسخه‌ها و روال کاری، نشان می دهد روضه نیز برای کافی است ولی روایات آن ضعیفتر است.    

کلینی در باب مولد، روایات مرتبط با کرامت حضرت را آورده است زیرا در مورد حضرت، اثبات وجود خارجی بخش کوچکی از کار است به عنوان مثال اگر امام رضا فرزندی نداشته باشد و همه در شک بیفتند ولی در اواخر عمر شریف ایشان، امام جواد متولد شوند که با برکت ترین مولود است وجود خارجی امام در کنار روایت برای اثبات، کافی است ولی در مورد حضرت زمان چون همه نمی توانند ایشان را مشاهده کنند لذا در مورد ایشان نیازمند اثبات کراماتی منسوب به ایشان هستیم که تنها از یک امام می‌تواند سر بزند به همین دلیل برای اثبات روایات کرامات این مولود را آورده است.

کلینی همچنین باب نهی از تسمیه را در کافی آورده به همین دلیل در این کتاب، اسم حضرت «م ح م د» نوشته شده و در این بخش نیز روایاتی در مورد کرامت آورده است.

سوال:

آیا کلینی در کتاب کافی احادیث را ناقص یا به صورت تقطیع مانند صاحب وسایل اورده است؟

جواب:

کلینی به ندرت روایت را  به صورت ناقص و تقطیع آورده شده است البته گاهی اختصار در آن وجود دارد همچنین وی در عنوان‌دهی بسیار زیبا و دقیق برخلاف بخاری عمل کرده است.

نظرات

یادداشت ها

کتاب ها

مقالات